Nghịch lý âm nhạc dân tộc

by tintuc5983

Nhà hát bảo vắng khách, nhà làm du lịch lại bảo… không ai cho xem. Đó là một nghịch lý đang tồn tại trong việc kết hợp du lịch với âm nhạc dân tộc hiện nay.

Nghịch lý trên đã được các nhà làm du lịch, nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen, Sở Văn hóa – Thông tin và Du lịch TP.HCM khẳng định trong buổi tọa đàm “Hợp tác và giới thiệu văn hóa nghệ thuật Việt Nam đến với du khách quốc tế” diễn ra tại TP.HCM hồi trung tuần tháng 7 vừa qua, nhằm tìm hướng đi hiệu quả để giới thiệu âm nhạc dân tộc Việt Nam với du khách quốc tế.

ÂM NHẠC DÂN TỘC SỐNG ĐỘC LẬP?

Hiện nay, khi đến tham quan TP.HCM, rất nhiều du khách có nhu cầu thưởng thức âm nhạc truyền thống của Việt Nam, nhưng rất khó để họ tìm được nơi có tổ chức biểu diễn các chương trình này. Trong khi đó, các đơn vị chuyên biểu diễn âm nhạc truyền thống lại than phiền về sự vắng bóng của người xem mỗi khi sân khấu sáng đèn. Ngay cả Nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen, đơn vị có xây dựng hẳn chương trình biểu diễn nhạc dân tộc mỗi tháng 1 lần, cũng chật vật trong việc bán vé. Vô hình trung, điều này tạo ra vòng lẩn quẩn: du khách thiếu nơi để giải trí, ngành du lịch bỏ lỡ cơ hội quảng bá văn hóa nghệ thuật nước nhà, thu hút thêm khách du lịch.

Điều này xuất phát từ việc các công ty du lịch không nắm được lịch diễn, hoặc thời gian diễn ra chương trình không trùng khớp với lịch tham quan của du khách. Vì lẽ đó, việc đặt vé cho đoàn khách tham dự các buổi biểu diễn ở nhà hát không mấy được quan tâm. Có chăng, các công ty du lịch sẽ đưa khách đến thưởng thức loại hình này kết hợp với ẩm thực Việt Nam ở một số nhà hàng tại TP.HCM, hoặc xem biểu diễn các nhạc cụ dân tộc tại nhà của đôi nghệ sĩ Đinh Linh – Tuyết Mai.

Một nguyên nhân nữa khiến các nhà làm du lịch chưa kết nối được với các chương trình biểu diễn âm nhạc dân tộc là số lượng chương trình còn quá thưa thớt. Nếu chỉ diễn ra 1 lần/tháng như hiện nay (ngày 25 hằng tháng Bông Sen có tổ chức biểu diễn nhạc dân tộc tại Nhà hát Thành phố) thì thật sự không đáp ứng được hết nhu cầu của khách nước ngoài.

Một điều đáng chú ý là việc duy trì biểu diễn âm nhạc dân tộc hiện trông chờ chủ yếu vào khách du lịch nước ngoài. “Nghệ thuật dân tộc nói chung và âm nhạc dân tộc Việt Nam nói riêng rất được người nước ngoài quan tâm và có nhu cầu thưởng thức khá lớn. Trong khi đó, khán giả trong nước lại không có nhu cầu cao về loại hình này. Đây cũng là nguyên nhân khiến một số loại hình của âm nhạc truyền thống chỉ còn tồn tại với tính chất bảo tồn thay vì phát triển”, Nghệ sĩ Ưu tú Đặng Hùng, Phó Giám đốc Nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen, cho biết.

Từ đó, ông Lã Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa – Thông tin và Du lịch TP.HCM, nêu ra một vấn đề được khá nhiều người tham dự buổi tọa đàm quan tâm là “Làm sao để nghệ thuật dân tộc vừa tự nuôi được mình, vừa phục vụ đều đặn cho du khách?”.

Thế nhưng, trong tình hình khó khăn, lại có nhiều trường hợp bỏ tour diễn giữa chừng. Chẳng hạn, một lần nọ, khu du lịch Bình Quới (Q. Bình Thạnh, TP.HCM) có tổ chức biểu diễn tái hiện đám cưới truyền thống Việt Nam. Khi nhận thấy lượng khách được đưa tới không đủ, khu du lịch này đã tự ý bỏ qua tiết mục trên làm các công ty du lịch phải “cong lưng” xin lỗi khách hàng. Du khách nước ngoài thì không có dịp thưởng thức một hình thức văn hóa truyền thống Việt Nam còn Việt Nam mất cơ hội quảng bá văn hóa.

Những trường hợp như trên đã xảy ra phần lớn là do thiếu thông tin qua lại giữa ngành du lịch và các nhà làm âm nhạc dân tộc. Ông Nguyễn Hữu Phần, Giám đốc Nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen, cho biết: “Khâu tiếp thị hiện chưa tốt, nếu không nói là yếu. Một thời gian dài sống trong bao cấp, phụ thuộc về tài chính đã khiến nhận thức về vấn đề “sống còn” và tìm đường phát triển cho âm nhạc dân tộc còn hạn chế. Đây cũng là những điều mà chúng tôi đang cố gắng khắc phục. Cần đẩy mạnh quảng bá loại hình nghệ thuật này ra nước ngoài thông qua nhiều hình thức, trong đó nhà làm nghệ thuật truyền thống nên kết hợp với đơn vị lữ hành trong nước tham gia hội chợ du lịch quốc tế”.

Một việc làm nữa cũng rất cần thiết là xem âm nhạc truyền thống là sản phẩm du lịch của Việt Nam để từ đó, đề ra những kế hoạch dài hơi, cố định cho các hoạt động biểu diễn… Theo các nhà làm du lịch, việc có lịch diễn cố định sẽ tạo điều kiện cho du khách có thời gian phù hợp để thưởng thức văn hóa Việt Nam. Phía nhà hát cho biết sẽ chấp nhận chịu lỗ thời gian đầu để định hình và nâng cao chương trình.

Điều chỉnh để “ĐẶC SẢN” trở nên hấp dẫn

Các động thái trên sẽ chỉ nhắm vào một mục tiêu duy nhất là làm thế nào để các chương trình nghệ thuật dân tộc trở thành một phần đặc sắc trong tour du lịch của các đơn vị lữ hành. Cụ thể là chương trình thể nghiệm Hồn Việt do Nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen tổ chức gần đây rất cần được cơ cấu lại cho tốt hơn.

Nội dung chương trình, theo ý kiến của các nhà lữ hành, cần phải được điều chỉnh lại liều lượng và nâng cao tính hiện đại. Theo đó, chương trình cần thể hiện được tính hội nhập, đảm bảo được bản sắc nghệ thuật dân tộc để du khách có cơ hội thưởng thức và hiểu hơn về Việt Nam, chứ không nên đặt nặng tính biểu diễn giống như các chương trình nghiên cứu âm nhạc. Vì theo các nhà lữ hành, mục đích thưởng thức chủ yếu của du khách vẫn là giải trí.

Bên cạnh đó, phía nhà hát cũng nên tinh giảm độ dài của bài hòa tấu nhạc cụ dân tộc vì theo phản ánh của khách du lịch với các nhà lữ hành, phần này còn quá dài, gây cảm giác nhàm chán. Loại hình múa, hòa tấu hoặc độc tấu nhạc cụ cần được thiết kế lại cho hài hòa nhằm tạo sự thích thú cho thính giác lẫn thị giác của du khách. Nhiều ý kiến cho rằng, một chương trình âm nhạc dân tộc dành cho khách du lịch nước ngoài chỉ nên kéo dài khoảng 60 phút. Mặt khác, không phải chương trình nào cũng cần sử dụng người dẫn chương trình. Sự hạn chế về trình độ chuyên môn của họ có thể làm chương trình không đạt kết quả trọn vẹn.

Đặc biệt, việc tương tác, giao lưu với du khách để họ hiểu hơn về văn hóa Việt Nam cũng là một cách tiếp thị hiệu quả. Chẳng hạn, nếu được trực tiếp mục thị các khâu chuẩn bị, dàn dựng, được tham quan hậu trường, chia sẻ thông tin và nghe giải thích về các công dụng nhạc cụ đặc trưng của Việt Nam, chắc hẳn du khách sẽ cảm thấy rất thú vị. Đó sẽ là chất xúc tác mạnh thôi thúc họ tìm hiểu thêm về văn hóa Việt Nam.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, ông Tào Văn Nghệ, Giám đốc khách sạn Majestic TP.HCM, cho rằng: “Các chương trình biểu diễn như Hồn Việt phải thể hiện được tính hội nhập. Kế hoạch chương trình được thiết lập càng sớm càng tốt. Và phải làm sao để khi nhà hát mở cửa thì có thể thu hút cả khách nội địa chứ không chỉ có khách quốc tế”. Bởi sản phẩm đặc trưng của Việt Nam thì du khách chưa chắc có thể cảm được, nhưng một khi đã thu hút được họ thì có khả năng thu hút được khán giả trong nước.

Một vấn đề khác được các đại biểu tham dự nêu ra là cần một địa điểm cố định dành riêng cho loại hình này. Thay vì thuê địa điểm ở Nhà hát Thành phố với chi phí khá cao, một số doanh nghiệp lữ hành gợi ý các đơn vị biểu diễn nên cải tạo lại nhà hát Kim Châu ở quận Phú Nhuận, nơi Nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen đang được ưu tiên sử dụng, trở thành “thánh địa” của các loại hình nghệ thuật truyền thống Việt Nam.

Từ khoá: nhu cầu du khách thông tin khách du lịch nghệ thuật du lịch công ty bão quốc tế văn hoá việt nam âm nhạc kết hợp giám đốc quan tâm